Afscheidswijzer - Voor een wijzer afscheid Vragen? Mail ons of bel 088 237 24 34

Voor een wijzer afscheid

ZOEK
HomeInfotheekVoor overlijdenMedisch handelen in de stervensfase

Medisch handelen in de stervensfase

Praten over medisch handelen in de stervensfase is voor velen een nog grotere drempel dan praten over de dood zelf. We hebben het graag over het leven, onze plannen, ideeën en de toekomst. Liever niet over omstreden en beladen onderwerpen als palliatieve sedatie, euthanasie of overig medisch handelen in de stervensfase.

Ga in gesprek

Door onze voortschrijdende kennis op medisch gebied en door veranderingen in de maatschappij, is niet alleen de levensverwachting van de gemiddelde mens gestegen, maar moet er in zorgsituaties ook steeds meer gecommuniceerd worden over het (eigen) afscheid. Aan het eind
van een sterfbed blijken medische behandelingen tegen bijvoorbeeld pijn, benauwdheid, angst of onrust soms niet meer (afdoende) te werken. Het is belangrijk dat uw naasten in dergelijke moeilijke omstandigheden weten wat uw wensen zijn. Ook al is er nog geen sprake van ziekte of vermindering van kwaliteit van leven, ga aan de keukentafel eens het gesprek over de laatste levensfase aan. Wat is voor mij van betekenis in die laatste levensfase? Welk eventueel medisch handelen past daarin? Wil ik zo lang mogelijk alle behandelingen hebben die het medisch personeel nodig acht? Of zijn er bepaalde behandelingen, zoals reanimeren, die ik juist niet wil? Komt er een punt dat het voor mij genoeg is en ik duidelijk zal maken dat ik wil ophouden met medisch ingrijpen? Hoe wil ik mijn stervensfase vorm geven? Wat houdt een begrip als ‘kwaliteit van leven’ voor mij in? Ga ik daar anders over denken naarmate ik ouder word? En hoe denk ik daarover met betrekking tot de lengte van het leven?

Goede communicatie

De stervensfase is vaak een periode waarin alle aspecten van de palliatieve zorgverlening samenkomen. Het is een tijd waarin er geleidelijk of snel (verdere) vermindering van lichamelijke, geestelijke en sociale functies optreden. Als patiënt blijft u misschien hopen op beter worden en als arts kan het soms moeilijk zijn deze hoop te ontnemen. De hoop op genezing kan wel plaatsmaken voor de hoop op een rustige en betekenisvolle laatste levensfase. Het kan zowel voor uzelf als voor uw naasten rust geven om duidelijk voor ogen te hebben dat de stervensfase is aangebroken. U kunt zo alle vragen, twijfels, wensen en verwachtingen die deze fase met zich meebrengt tijdig met het medisch personeel bespreken. Dit voorkomt dat er misverstanden bij de hulpverlening ontstaan over wat uw wensen omtrent uw levenseinde zijn. Op tijd praten over deze beslissingen, voorkomt dat mensen te laat zijn en daardoor tegen teleurstelling aanlopen om nog een wezenlijk besluit te kunnen nemen. Om misverstanden te voorkomen, kunt u een wilsverklaring opstellen. In een wilsverklaring kunt u precies aangeven onder welke omstandigheden u zou willen dat uw arts stopt met behandelen, dit wordt een behandelverbod genoemd. Een arts is wettelijk verplicht om uw behandelverbod in acht te nemen, behandelingen om pijn en onrust te verminderen blijven hierbij wel gewoon mogelijk.

Palliatieve sedatie

Wanneer het duidelijk is dat een patiënt ondraaglijk lijdt als gevolg van een onbehandelbaar symptoom en niet langer dan één à twee weken te leven heeft, kan door het medisch personeel gekozen worden voor palliatieve sedatie. Dit kan in overleg met de patiënt, maar dat is niet verplicht. Soms is de patiënt namelijk al te zwak voor overleg. Tijdens de stervensfase wordt dan slaapmedicatie toegediend. Het bewustzijn wordt op deze manier in meer of mindere mate opzettelijk verlaagd. Sedatie kan zowel lichamelijke als geestelijke rust geven. Als het benodigde niveau van bewustzijnsverlaging is bereikt, zal de patiënt het lichamelijke of geestelijke lijden niet langer ervaren. Het doel van palliatieve sedatie is niet per se slaap, maar gaat om het verlichten van het lijden van de patiënt. Het is niet de bedoeling het overlijden te bespoedigen, noch uit te stellen. Om deze reden valt het dan ook niet onder de euthanasiewetgeving. De patiënt overlijdt bij een goed uitgevoerde palliatieve sedatie aan de symptomen van de ziekte en, in tegenstelling tot bij euthanasie, niet aan de medicijnen. Palliatieve
sedatie heeft een minder abrupte dood tot gevolg dan euthanasie. De patiënt wordt in een diepe, continue slaap gebracht.Er wordt doorgaans
niet voor gekozen kunstmatig eten en/of drinken toe te dienen. In de praktijk zit er meestal 1 á 2 dagen tussen het moment waarop de sedatie
wordt gestart en het natuurlijke overlijden. Dit kan echter in iedere situatie anders zijn. Het starten met op deze wijze sederen betekent
veelal dat er vanaf dat moment geen mogelijkheid tot contact met de patiënt meer is. Afscheid nemen van elkaar voordat de sedatie begint is
dus, voor zover dat mogelijk is, verstandig.

Euthanasie

Het vooruitzicht op een levenseinde dat gekenmerkt wordt door mensonterend lijden, kan iemand doen besluiten zelf te willen bepalen wanneer zijn of haar leven zal eindigen. Euthanasie is natuurlijk niet de enige manier om waardig te sterven, maar kan voor sommige mensen uitkomst bieden. Euthanasie is het handelen van een arts dat het leven van een patiënt, op diens uitdrukkelijke verzoek, beëindigt. Artsen zijn de enigen die deze procedure, bij het voldoen aan strikte eisen, zonder strafvervolging kunnen uitvoeren. Euthanasie moet door de arts gemeld worden als een onnatuurlijke dood bij de gemeentelijke lijkschouwer. U kunt zelf een euthanasieverklaring opstellen. Nabestaanden weten zo hoe u het graag wilt hebben, voor het geval u wilsonbekwaam wordt. U legt hierin vast onder welke omstandigheden u zou willen dat uw arts euthanasie uitvoert. Euthanasie is sinds 2001 na jarenlange discussie toegestaan, maar het is geen recht. U zult dan ook altijd afhankelijk zijn van artsen die u verzoek willen inwilligen. Om deze reden is het belangrijk uw wensen omtrent de stervensfase met uw arts te bespreken. Op deze manier weet u of uw arts, ter zijner tijd, bereid is uw wensen in te willigen.

Overig medisch handelen in de stervensfase

Naast palliatieve sedatie en euthanasie, zijn er nog een aantal andere vormen van medisch handelen welke in de stervensfase toegepast kunnen worden. De meest voorkomende is het ophogen van pijnmedicatie, zoals morfine. Dit kan tot ademdepressie leiden en dit leidt dan vervolgens tot een versnelde dood. Daarnaast is abstineren iets wat regelmatig voorkomt. Dit is het staken of zelfs helemaal niet instellen van een medische behandeling. Dit gebeurt veelal op eigen verzoek, vooral omdat het handelen medisch zinloos is: de bijwerkingen zijn dusdanig groot dat dit nadeel groter is dan het voordeel van een behandeling. Of: er wordt te weinig ‘winst’ van een behandeling verwacht. Versterven is een persoonlijke beslissing die niet onder medisch handelen geschaard kan worden. Het stervensproces wordt aangegaan door niet langer te eten en (minder) te drinken. Hierdoor gaat het lichaam zijn of haar eigen voorraden aanspreken waardoor er uitdroging of dehydratie ontstaat. Bij versterven wordt van een arts en/of andere zorgverleners vervolgens wel pallatief handelen verwacht, zoals mondverzorging en preventie ten aanzien van doorliggen.
 

Benieuwd naar de mogelijkheden en opties in uw regio? Vind hier een Afscheidswijzer in uw omgeving



Naar boven

Infotheek


Vind een Afscheidswijzer in uw omgeving

ZOEK

De Afscheidswijzer nieuwsbrief


Meld u aan voor de nieuwsbrief!
AANMELDEN
Wij verstrekken uw e-mailadres niet aan derden en gebruiken deze niet voor andere doeleinden dan het versturen van de nieuwsbrief.

Heeft u vragen?

088 237 24 34
Wilt u liever mailen? Ga naar het contactformulier of stuur uw e-mail naar info@afscheidswijzer.nl.

Afscheidswijzer

Edities

Partners

Profileren


Volg ons